|
|
|
Hoop…
in het hart van ons leven
In een wereld die wordt geteisterd door lijden, onrecht en geweld, verwondt het kind van de hoop, zoals Péguy haar noemt, maar al te vaak haar voeten aan stenen op de weg, haar ogen meestal door tranen verblind. Toch is het dit kind dat ons elke dag bij de hand neemt en ons onweerstaanbaar meetrekt naar de toekomst, die God voor ons bereidt: een nieuwe hemel en een nieuwe aarde, waar gerechtigheid woont.
Wachten… op de dageraad van die nieuwe dag, wanneer het lied van de eindelijk verzoende mensheid zal opstijgen voor het aanschijn van de levende God.
Wachten, zoals een vrouw die zwanger is, draagster is van hoop en een belofte van nieuw leven, waarvan zij de tekenen al herkent. Haar dagen staan in het licht van dit weten dat haar kind geboren gaat worden, ze straalt dit uit, dit verwachten dat haar gaande houdt in het heden en heel haar bestaan richting geeft.
Zo is de toekomst die God ons belooft reeds in aantocht: in de stille aanwezigheid van de Heilige Geest, gave en belofte van nieuw leven, in de hele schepping en in het diepst van ons hart. Zoals Marthe Westphal bij de viering op 9 februari zo uitnodigend zei, proberen wij zeer aandachtig , met gespitste oren, te luisteren of we in de wereld daarvan al iets opvangen. ‘t Is als het geluid van ritselende bladeren, muziek van leven, Leven dat sterker is dan de dood, dat doorklinkt in hele kleine daden van vergeving, verzoening, solidariteit, samen delen.
In deze wereld zult gij verdrukking lijden, maar houdt moed, ik heb de wereld overwonnen. Jezus is afgedaald in de afgrond van het kwaad, waarbij hij zelfs zijn leven gaf. Hij is opgestaan, Christus, onze hoop – dat geloven wij – met de tekenen van zijn lijden nog zichtbaar in zijn lichaam. Hij roept ons, niet alleen gisteren maar ook vandaag, tot navolging en lofprijzing en het nieuwe leven dat Hij geeft samen te vieren. In dat licht, en met grote vreugde vierden wij deze zomer de professie van zr Isabelle en zr Sabine, als een teken van Gods trouw vijftig jaar na de eerste professies.
De richting die ons tijdens het afgelopen Conseil duidelijk is geworden, is dat wij voortgaan met deze ‘God van hoop’. Een prachtige omschrijving die beide kanten van deze werkelijkheid weergeeft. God is de bron van onze hoop, Hij is trouw aan zijn beloften en zijn aanwezigheid ontbreekt ons nooit. Hij is ook, en misschien wel bovenal, de hoop zelf in ons. Zo ziet Hij ons, ons leven, de wereld, het lijden, ons diepe verlangen, zonder het kwade vast te houden.
God ziet ons als mensen in wording en heeft vertrouwen in ons. Dat is het geheim van zijn liefde die onze vrijheid respecteert en in stilte wacht en hoopt.
Voortgaan met deze ‘God van hoop’, is zo kijken, naar onszelf, naar allen die wij ontmoeten en naar het leed in de wereld. De Opgestane Christus bezingen die ons in onze nacht, in onze moeiten tegemoet komt, om daar waar wij vastgelopen zijn een weg naar het Leven te openen.
Ons Conseil was opnieuw aanleiding samen na te gaan hoe ons leven met het specifieke van onze roeping teken van hoop kan zijn in de Kerk en de wereld van vandaag.
Enkele gedachten geven wij daarvan weer.
Dat is ook het enige waardoor wij de nieuwe tijd kunnen voorbereiden, door hem nu al in ons voor te bereiden. (Etty Hillesum, 20 juli 1942).
Kan een monastieke roeping met de drie traditionele geloften in de ontredderde wereld van vandaag zin geven aan het leven en een teken zijn van de komst van een nieuwe tijd? Zou een dagelijks leven van gebed, gemeenschap en openheid naar de wereld een vorm van diepe solidariteit kunnen zijn met de mensheid et de hele schepping die in barensnood is? Zou dit een alternatief kunnen zijn, d.w.z. een vorm van weerbaarheid tegen de ontmenselijking van de moderne samenleving van technische en economische vooruitgang, waar de mens steeds meer als object wordt beschouwd?
Een leven in gemeenschap is een soort smeltkroes, een plaats van omvorming om steeds meer mens te worden, door ons hart te openen voor anderen, hun vreugde, hun verdriet, door in ons het vermogen tot menselijke relaties te laten groeien. Het is soms een pijnlijke weg. Het leidt tot een diepgaande bekering van ons hart, van egoïsme naar het loslaten en wegschenken van onszelf. Wanneer de gemeenschap een plek wordt van delen en van vergeven, van wederkerigheid en openheid, dan ontkiemt daar reeds het begin van de nieuwe tijd.
De gelofte van armoede is een uitnodiging tot eenvoud, tot een eenvoudige levensstijl, waarin materiële en geestelijke goederen gedeeld worden. Het is een heel langzaam proces, waarin wij geleidelijk de geest van bezit kunnen loslaten en ruimte onstaat voor ons diepste zijn. Alles durven verlaten om te ontdekken dat wij de Ander en de anderen nodig hebben, dat gaat in tegen de dictatuur van het ‘hebben’, het consumeren, het alles ‘nu en meteen’ voor onszelf willen hebben. Onze krampachtig gesloten handen kunnen zich dan openen en onze gedachten worden bevrijd van de neiging anderen te veroordelen. Die openheid van hart, die wezenlijk is voor armoede, wordt ruimte om te delen en gemeenschap te beoefenen. Het is bevrijding en een weg van hoop in dienst van vrede en gerechtigheid.
De gelofte van kuisheid leert ons lief te hebben vanuit een hart dat geeft, en zichzelf geeft zonder bezitsdrang. Zo aan onze menselijke betrekkingen te werken vraagt van ons een grote en voortdurende inspanning. Wanneer wij op inclusieve wijze willen liefhebben, betekent dat dan niet dat wij de liefde van God ruimte geven om in ons te groeien, ons hart te openen voor zijn belangeloze en universele liefde zodat wij uit die liefde leven met onze zusters en broeders?
De gelofte van gehoorzaamheid wil ons bevrijden van ons op almacht gerichte ik, van onze behoefte om te overheersen: de verzoeking van de macht. In een diepe verbintenis wordt gehoorzaamheid tot een liefdevol luisteren, een weg naar innerlijke vrijheid, naar een diepere gemeenschap; een overgang van een ik dat zich eenzaam afsluit naar een ik dat in staat is tot gemeenschap: van solitair naar solidair. Jezus is tot het eind solidair gebleven met de lijdende mensheid. Hij is tot het eind gehoorzaam geweest aan de wil van zijn Vader die liefde was, tot op het kruis, waaruit een bron van mededogen en nieuw leven is ontsprongen voor de gehele aarde.Deze hoop verlicht de nacht van de mensheid en van de wereld.
Om de geest van deze wereld zoals we die samengevat zien in de drie fundamentele verzoekingen te weerstaan, fungeren onze geloften als wegwijzers, oriëntatiepunten die ons leven richting geven naar God toe, in God. Deze roeping is niet alleen voor religieuzen! – in iedere levenssituatie kan men hiervoor zijn eigen vorm vinden. Zo wordt hoop gezaaid omdat God ja heeft gezegd tegen deze wereld die Hij liefheeft, ja heeft gezegd tegen ons en omdat de Opgestane Christus door de Heilige Geest in ons woont. Daarmee is de nieuwe tijd nu reeds aangebroken.
“Hoop… in ons dagelijks leven”
Wanneer wij terugkijken op de afgelopen maanden, dan ervaren wij het als een wonder hoeveel sporen van licht en hoop er zijn geweest in grote en kleine dingen van ons leven, zelfs in vragen en twijfel… Het feest op 9 februari van de eerste professies van vijftig jaar geleden, hebben we heel eenvoudig en ontspannen en met diepe vreugde gevierd; het heeft aan dit jaar een bijzondere kleur gegeven. Wij ontvingen “woorden van bemoediging”, o.a. van Hildegard Goss-Mayr: “Zaad van eenheid en verzoening in een wereld die een diepgaande verandering ondergaat”. Direct daarna hebben wij ons drie dagen verdiept in de Islam met sheikh Bentounès, père Christian Delorme en Nadia Karmous.
De studieweek (Probation) en de zusterraad (Conseil) zijn voor ons van grote waarde, waarin we nieuwe impulsen ontvangen, zoals de ontmoeting met frère François, de retraite met Marc Donzé, onze onderlinge uitwisseling. Daarna moeten we “afdalen” in het leven van alle dag en proberen het ontvangene in praktijk te brengen in ons gewone doen en laten. Een hele opgave, maar het zorgt er ook voor dat wij – als wij dit werkelijk willen – in beweging blijven. Dit gaat niet altijd zonder spanning of conflicten, maar zoals Hildegard tegen ons zei: Beschouw conflicten als een teken dat jullie jong en springlevend zijn. Uitdagingen zijn er genoeg, waaronder die van het evenwicht tussen ons leven van gebed, gemeenschap en ontvangst/openheid. Het valt niet altijd mee onze krachten te verdelen over de verschillende plaatsen waar we geroepen zijn. Dat raakt vooral Chalencon in de Ardêche waaraan wij veel waarde hechten. Wij hebben wat afstand moeten nemen om te zien hoe verder te gaan. Na de terugkeer van zr Laure en zr Pascale naar Grandchamp, hebben zr Lucie-Martine en zr Judith tot aan de zomer nog enkele gasten ontvangen. Sinds het Conseil is het huis Home de Grâce voor één jaar niet meer open voor gastenontvangst. Het geeft ons de ruimte om ons te bezinnen. Voor zover mogelijk zal er echter steeds een zuster aanwezig zijn, waardoor het gebed blijft doorgaan. In Grandchamp, waar na zr Hiltje nu zr Christel de dagelijkse verantwoordelijkheid heeft, gebeurt veel: wijzigingen in de taakverdeling, onderhoud van de gebouwen (het dak en de gevel van de Beatitudes, nieuwe vloerbedekking in de Arche, de aankoop van de rechtervleugel van het Grande Maison. Het vormingsjaar van de novicen en postulanten dit jaar heeft nogal wat veranderingen teweeg gebracht. Voor onze zusters Hannah, Veronika, Ellis en Birgit, en voor ons allemaal, is het een bijzonder stimulerende tijd geweest, die is afgesloten met een bezoek aan de Communiteit van Bose. Alle novicen hebben een heel gevarieerd studieprogramma gehad. Aan sommige sessies konden ook andere zusters deelnemen: frère Pierre-Yves over pneumatologie, zr Lisa uit Bose over St. Basilius en Hildegard Goss-Mayr over geweldloze weerbaarheid in het Evangelie.
De geestdrift van de jonge zusters is stimulerend en uitdagend; de moed, de trouw en het gebed van de oudste zusters (Philomena werd 95 jaar, Albertine, Anne-Marie, Danièle, Laure, Ruth) is een steun die licht en hoop uitstraalt.
Moeilijk is het voor onze zusters in Algerije en in Israel, waar het aanhoudend geweld de vrede in de weg staat. Er is heel veel eenvoud voor nodig om te blijven hopen en een nieuwe manier van zien. Zr Vreni was dit najaar enkele weken bij onze zusters in St Elisabeth, daarna ook zr Françoise, in afwachting van een derde zuster die voor langere tijd kan worden uitgezonden. Door Eve-Evelyne is de oorlogssituatie in het noord-oosten van Kongo dichterbij gekomen.
Dat we dit jaar mensen uit 12 verschillende landen voor langere tijd in ons leven konden doen delen, schiep op verrassende wijze ruimte voor ontmoeting en gemeenschap. Onder hen was Dina die we in Israël hebben leren kennen. Hun hulp was voor ons een grote steun.
Bezoeken en ontmoetingen…
Tijdens ons Conseil ontvingen wij de Kleine zusters uit Biel die net het 50-jarig bestaan van hun fraterniteit hebben gevierd. Voor het feest van de professie hebben we veel vrienden opnieuw ontmoet, zoals Colette en Paul Kessler, Nara. Heel verrijkend waren ook de ontmoetingen met Ivone Gebara, een Braziliaans theologe, Bärbel Wartenberg-Potter, bisschop van de Lutherse kerk in Noord-Duitsland, Dr Halbe, bisschop Mgr. Adjenjan uit Armenië…
Yvonne Dind, en net terug van haar zendingsreis voor Medair, vertelde over de ernstige situatie in Kongo en het Iturigebied waar Eve-Evelyne vandaan komt.
Tijdens hun sabbatsperiode in Zwitserland waren Lucette en Ebenézer meerdere malen bij ons te gast. Zij deelden met ons hun leven van gebed en voorbede in de Église Protestante Africaine in Kameroen en hun visie op Europese en Afrikaanse culturele verschillen…
Het bericht van het overlijden van Ebenézer op 15 oktober j.l. was voor ons een grote schok . Als een moedig getuige heeft hij zich gegeven voor zijn volk en zijn Kerk. Zijn geloof, zijn gebed, zijn vriendschap en zijn profetische visie zijn voor ons een bron van hoop en kracht.
De Ontvangst
nodigt ons steeds weer uit onze tent ruimer te maken, dat wordt wel heel concreet tijdens de sessies van Bethasda! Naast vele gasten en groepen konden wij tot onze vreugde bovendien gastvrijheid bieden aan verschillende bijeenkomsten van religieuzen. Van de vele retraites noemen wij hier de Paasretraite, geleid door Jean-Louis l’Eplattenier, onze predikant; frère Pierre-Yves gaf de Pinksterretraite; ds Pierre-Yves Brandt de retraite van de Tiers Ordre de l’Unité, waaraan twee personen uit Benin deelnamen, Eusèbe Gnanhoui et ds Anatole Ohouko, beiden zeer betrokken bij het retraitewerk van de methodistische kerk in Benin. Voordat de retraite werd afgesloten werden enkelen opgenomen als lid van de Derde Orde: Aline Lasserre – die begin november met Evelyne Roulet een retraite heeft geleid in Benin, Jacqueline de Dardel en Denis Petitpierre. Elisabeth van Ketwich Verschuur werd lid van de Derde Orde tijdens de retraite van de Nederlandse groep, Sophie Vallelian-Biéler werd eind september lid tijdens het weekend waarin het jaarthema werd voorbereid.
Reizen en oecumene
Zr Irmtraud en zr Christel namen deel aan de internationale oecumenische bijeenkomst van Church and Peace in Kroatië, zr Anne-Emmanuelle en zr Dorothea aan de eerste oecumenische Kirchen-tag die in Berlijn werd gehouden. Verder ging zr Christel naar Hongarije voor de inzegening van zr Olgi als abdis in Kismaros, zr Elisabeth ging naar Whitby voor de bijeenkomst van de CIR, zr Janny reisde naar Soucieux voor de retraite van de Fraterniteit van de “Lijdende Knecht”; zr Françoise sprak in Caux in het kader van de bijeenkomsten: “Agenda voor verzoening”.
Zr Regina vergezelde Emmy bij haar terugkeer naar Indonesië waar zij haar weg verder gaat; wij blijven verbonden met haar en haar familie. Zr Siong heeft de zusters van Mamre in Madagascar kunnen bezoeken. De door de FJKM – kerk gedragen Communiteit Mamre, is door enkele crises gegroeid in haar roeping tot gebed en delen met de allerarmsten. Sinds enkele jaren is zr Christianne twee weken in november in de Buchinger kliniek Ueberlingen, waar zij op verzoek van Françoise Wilhelmi-de Toledo meditaties en lezingen verzorgt. Zr Minke wordt nog veel gevraagd; zij heeft o.a. met Dom Louf en Mgr Khodre deelgenomen aan een Ronde Tafel bijeenkomst in Milaan over het thema “Spiritualiteit en Oecumene”.
Pelgrimstochten en een “vredesreis”
Onder de vele tekenen van hoop was de reis naar Auschwitz “Gedenken voor vrede”, georganiseerd door Père Emile Shoufani. Père Shoufani is arabisch Israëliër en priester in Nazareth. Hij was het die zijn joodse en arabische broeders opriep samen een sterk, belangeloos en beslist stoutmoedig gebaar te maken, een eerste stap om wederzijds vertrouwen op te bouwen. Joden, arabieren – moslims en christenen – en nog enkele anderen, gaven aan zijn oproep gehoor. Zr Minke had het voorrecht hieraan deel te nemen. In maart van dit jaar hebben zr Hélène, zr Hiltje en zr Dorothea ook een dag in Auschwitz doorgebracht met leerlingen van een Frans lyceum en oud-kampbewoners. Aangrijpende momenten voor elk van de deelnemers, ook voor onze vier zusters.
Zr Minke zei het zo: “Auschwitz verplicht tot een engagement òf het voert tot absolute wanhoop als men al niet eenvoudigweg ervoor wil wegvluchten. Ja, hoe nog geloven? Hoe nog hoop koesteren? Of liefde? Voor mij is het Chagall die met zijn ‘Witte Kruisiging’ een weg heeft geopend: die gelovige jood op het kruis, temidden van die chaos van angst, diepe droefheid en verschrikking van zijn volk. Deze Jeshua, door allen verlaten, geeft zich in zijn ‘ja’ volkomen over, tot het eind. Chagall heeft een licht aan zijn voeten gezet, licht dat het licht weerkaatst dat van elders komt, als een zekerheid. Het lijkt of hier alles voorgoed ten einde gaat? Maar juist daar breekt het licht door, als een zaad van leven, liefde, hoop tegen hoop, als een bron van goedheid en menselijkheid.”
Op de Sonnenhof
Wij zijn bijzonder dankbaar voor alles wat wij dit jaar hebben meegemaakt, schrijft zr Thérèse. Wij ontvingen veel gasten: deelnemers aan retraites, individuele gasten, groepen van kerkgemeenten. Zij vernieuwen onze hoop door hun zoeken naar God, die het doel en het centrum van hun leven is, dat zij vinden in Hem, door hun getuigenis en hun geëngageerd in de wereld staan. Het samen bidden en het delen van hun ervaringen is voor ons een verrijking. Wat de zusters betreft zijn er enkele veranderingen te melden:
Dit voorjaar is zr Elisabeth teruggekeerd naar Grandchamp, terwijl zr Gesine voor enkele maanden hierheen kwam, vlak nadat zij novice was geworden. Deze herfst ging zr Marie-Elisabeth naar Grandchamp terug om zich op haar professie voor te bereiden, terwijl zr Hannah en zr Birgit bij ons zijn teruggekomen, waardoor zr Dorothea andere taken kon overnemen, zoals de gastvrijheid en de administratie.
Het overlijden van twee vrienden heeft ons diep getroffen: ds Jakob Frey, een man van de Kerk, van gebed en van openheid. Sinds 1966 heeft hij ons trouw begeleid. Met zijn vrouw Marga heeft hij het spirituele centrum in Kappel, waarvan hij de eerste leider was, tot bloei gebracht. Twee van onze zusters hebben daar destijds, voor zijn komst, enkele maanden gewerkt. En ds Martin Cunz, die ook verschillende retraites heeft gegeven op de Sonnenhof. De Kerk verliest in hem een groot theoloog van de joods-christelijke dialoog, een ‘rechtvaardige’ zoals zijn joodse vrienden en medewerkers zeiden.
Met onze buren die een boerderij hebben, deelden wij de zorgen van de droogte tijdens deze zomer, voor hen een heel moeilijke tijd. Het heeft ons nog meer doen beseffen dat water een gave is, kostbaar, en van levensbelang!
Wij zijn blij dat wij in 2004 behalve de retraites van drie dagen, nu ook twee langere retraites ‘Exercices’ kunnen aanbieden. Het is eveneens verheugend ook steeds meer mensen uit onze omgeving voor een dag van stilte en gebed te kunnen verwelkomen.
In de hoop van de opstanding
Dit jaar zijn veel getuigen heengegaan die veel voor ons betekend hebben, zoals Mgr. Anthony Bloom, Père Voillaume, Dorothée Sölle, père Oshida, Broeder Hans van Imshausen, Mère Tarcissius van St André; en talloze vrienden en bekenden: Mme Germaine Perrochon-Jan, Alain Perrot, Myriam Serment; Anne-Rose Ackermann, Simone Rosset en Brigitte Ramseyer van de T.O.U.; Nelly Mayor en M. Karlen van de Foyers d’Unité; van onze buren: Henri Aubert en Mme Gaschen, die jarenlang zo trouw deelnamen aan onze officies; Pierre Dépraz, Victoria Schlaeppi S.U.; broeder Meinrad. Zij zijn ons voorgegaan in het licht van Hem die wij verwachten.
Wij willen graag aan ieder van u onze dankbaarheid uitspreken voor alle tekenen van uw vriendschap, uw ruimhartige steun, uw gebed en vanuit de vreugde van deze gemeenschap wensen wij u gezegende feestdagen! Dat die ons vernieuwen in de hoop op Hem, want Hij komt, de Vredevorst!
Zr Pierrette en haar medezusters
|
|
