Tekst: Jesaja 11,1-10, Romeinen 15, 4-14; Matteus 3, 1-12

1. Introductie

De getuigenis van Johannes de Doper en de doop van Jezus worden beschreven in een dramatisch verhaal rond water, zuivering, de Heilige Geest en vuur. Jezus laat zijn solidariteit met zijn zondige volk zien door zich aan de zuiverende doop van Johannes te onderwerpen. Zo staat hij boven degenen die terughoudend zijn in hun berouw. Deze solidariteit gaat eeuwig door  vanaf  de erfenis van het Oude testament tot de komst van het Nieuwe Testament. Hierbij komt dat dit verhaal voorafgaat aan dat van de verleidingen van Jezus in de woestijn.

“Ik doop jullie met water ten teken van jullie nieuwe leven, maar na mij komt iemand die meer vermag dan ik; ik ben zelfs niet goed genoeg om zijn sandalen voor hem te dragen. Hij zal jullie dopen met de Heilige Geest en met vuur.”

2. Onderscheid

Eerst voor de duidelijkheid. Er is sprake van twee manieren van dopen. Die van Johannes de Doper en vervolgens die van Jezus. De eerste hebben wij overduidelijk geen van allen ontvangen. En de tweede hebben we denk ik allemaal ontvangen. Dus is de doop van Johannes niet zomaar in onze doop geassimileerd, de doop in de Heilige Geest en vuur. Je kunt je voorstellen hoeveel water er nodig is om dit vuur van de Heilige Geest te doven! Met dit onderscheid tussen de twee dopen wil ik toegaan naar degene die na Johannes de Doper komt, degene die hij aankondigt, dat wil zeggen Jezus, Heer van onze doop. Jezus Christus die opgestaan is uit de doden en onze doop heeft ingesteld. Dezelfde die met Kerstmis komt. Maar volgens Johannes komt hij na hem omdat hij zelf niet waardig is zijn sandalen te dragen. Na hem, komt Jezus de doop van het Leven aanbieden. Voor ons vormt het ‘na mij’  van Johannes de Doper eerder een tegenstelling of beter gezegd een omkering in onze eigen doop, het wordt een ‘voor mij’. Door de doop in de Heilige Geest en vuur, die wij uit naam van Christus ontvingen, wordt hij een ‘voor mij’. Want sinds die tijd gaat Christus, Heer van onze doop, ons voor in het Koninkrijk van zijn vader. Een koninkrijk dat in ons al brandt met het vuur van de liefde van de Vader, onze God,

3. De doop van Christus

Op deze manier is de doop van Jezus-Christus een soort berekening van de spanning met het Koninkrijk, de springplank van ons heil, (als dit woord tenminste tegenwoordig nog betekenis heeft). Deze doop brengt eigenlijk de dynamiek van ons spirituele rekenwerk in de praktijk, onze kronkelingen van hoop en ons niet lucratieve sterren-hoppen in Utopia. Zo verlicht het vuur van de Heilige Geest, net als het Licht van Kerstmis onze zoektocht.

De doop is dus heel iets ander als een ‘rite de passage’, een heilsgarantie of wat voor bescherming dan ook.

De dramatiek van het water, de Heilige Geest en het vuur inspireert me om de doop te leren begrijpen en te geloven dat hij ook nu nog onmisbaar is. Juist zijn ‘schaamteloosheid’ die in tegenstelling is tot wat de ‘maakbare maatschappij’ ons tegenwoordig voorschotelt.

4. De schaamteloosheid van de doop

Allereerst heeft het water van onze doop niets te maken met natuurlijke bescherming, noch met CO2 die steeds op en neer gaat. en nog minder met water dat reinigt of levend maakt. Nee, in het water kun je verdrinken, het laat je lijden en herinnert ons eraan dat de natuur ons kan vernietigen. In enkele woorden: de boze krachten die vechten tegen de Heilige Geest. Het doorstaan door Jezus van de verleidingen van het kwaad is een logisch vervolg van het verhaal. Ik vind het echt niet nodig U voorbeelden te geven van talrijke gebeurtenissen in onze wereld waar deze symboliek op van toepassing is.

De tweede schaamteloosheid is een antwoord op bovengenoemde constatering, een antwoord dat vergeving inhoudt. Want door de doop wordt men zich bewust dat de vergeving die verbonden is aan het erkennen van de zondigheid – wat ook bij de doop van Johannes hoorde – een nieuw niveau is dat alles overstijgt dat ‘voor mij is’. De persoon Christus, deze ‘voor mij’ die mij meetrekt in zijn laatste ontmoeting, in de vergeving, het beloofde heil in de toekomst, verkregen door het vuur van de Heilige Geest. Schaamteloos tegenover een wereld die er de voorkeur aan geeft om de veroordelen, allerlei regels, sancties en andere goedbedoelde normen in te stellen, in plaats van vergeving te verkondigen. Want om te vergeven heb je meer nodig dan jezelf als referentiepunt, namelijk  Kerstmis of  de doop.

Tenslotte de derde schaamteloosheid: die van de Heilige Geest en het vuur. Hoe kunnen we in de wereld over de Heilige Geest spreken? Hoe maken we met Kerstmis duidelijk dat de kerstman best sympathiek is maar dat hij niets met de doop te maken heeft.  Als we niet willen dat het een soort inwijdingsverhaaltjes worden bij de Jordaan en Canaan, moeten we opnieuw praten over idealen. Het verhaal van Jesaja, dat we zojuist gehoord hebben, moeten we opnieuw lezen en bespreken. Dit doen met inspiratie, verwarmd en aangewakkerd door het vuur van de Heilige Geest, de goddelijke energie van onze doop.

5. Conclusie: de Heilige Geest en het Licht

Het vuur van de Heilige Geest verlicht ons. Kerstmis is het feest van het licht.Het licht van de hoop – de hoop van de volkeren rust op hem. Ro 15,12 – Een utopie, een ‘non-lieu’, een illusie in deze wereld die om zichzelf draait, terwijl onze hoop verder gaat dan de klimaatverandering en andere persoonlijke beweegredenen. Want in het licht van Kerstmis begrijpen we dat onze eigen doop het ochtendgloren is naar het volle licht van Pasen. De hoop komt zo in een nieuw licht te staan, niet dat van de mens noch van de zon maar een licht van God, gevoed door het vuur van de Heilige Geest. Een vlammend licht dat ons niet verbrandt maar ons voor eeuwig zuivert in het Goddelijk licht.